Η κολοστομία είναι μια χειρουργική επέμβαση κατά την οποία δημιουργείται ένα τεχνητό άνοιγμα (στόμιο) στο τοίχωμα της κοιλιάς, ώστε ένα τμήμα του παχέος εντέρου να παροχετεύει τα κόπρανα έξω από το σώμα.
Στην ουσία, το έντερο παρακάμπτει το ορθό και τον πρωκτό, και τα απόβλητα συλλέγονται σε έναν ειδικό, ασφαλή και οσμοστεγή σάκο που επικολλάται στο δέρμα.
Η επέμβαση πραγματοποιείται όταν το κατώτερο τμήμα του εντέρου δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά λόγω προβλήματος υγείας ή χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί. Συνηθισμένοι λόγοι περιλαμβάνουν:
Η προεγχειρητική προετοιμασία για την ακριβή θέση της στην κοιλιά είναι σημαντική για να μην επηρεάζει την καθημερινότητα του ασθενούς. Πολλές φορές είναι προσωρινές και άλλες φορές είναι μόνιμες, καθώς η συνέχεια του εντέρου δεν μπορεί να αποκατασταθεί. Βασικό μέλημα του Χειρουργού είναι η θέση της στομίας να γίνει σε σημείο τέτοιο που να μην είναι εμπόδιο στην εφαρμογή των ρούχων, όπως εκεί που κλείνει το παντελόνι.
Ανάλογα με την ανάγκη του ασθενή, η κολοστομία μπορεί να είναι:
Τελική κολοστομία: συνήθως βρίσκεται στην αριστερή πλευρά της κοιλιάς. Αφορά το τελικό τμήμα του παχέος εντέρου που έχει τοποθετηθεί στο δέρμα. Πραγματοποιείται μετά από επέμβαση αφαίρεσης του ορθού και του πρωκτού λόγω καρκίνου ή μετά από επείγουσες επεμβάσεις.
Κολοστομία αγκύλης (loop): οι δύο αυλοί του εντέρου (κεντρικός – περιφερικός) εκστομόνωνται στο δέρμα. Ο ένας αυλός αποβάλλει τα κόπρανα και ο δεύτερος παράγει βλέννη. Είναι συνήθως παροδικές και συγκλείονται μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.
Ειλεοστομία τελική: αφορά το τελικό κομμάτι του λεπτού εντέρου μετά από ολική αφαίρεση του παχέος εντέρου.
Ειλεοστομία προφυλακτική: συνήθως είναι loop (αγκύλης) και δρα προστατευτικά σε μία αναστόμωση μετά από χειρουργείο συνήθως για καρκίνου του ορθού, μέσω της εκτροπής του περιεχομένου του εντέρου. Είναι συνήθως παροδική και συγκλείεται μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.
Η κολοστομία είναι μια χειρουργική επέμβαση που εκτελείται από γενικό χειρουργό υπό γενική αναισθησία.
Πριν την επέμβαση, ο χειρουργός ή ένας εξειδικευμένος νοσηλευτής στομίας επιλέγει το καλύτερο σημείο στην κοιλιά για το στόμιο. Πρέπει να είναι σε σημείο που ο ασθενής μπορεί να βλέπει και να φτάνει εύκολα και αποφεύγονται οι πτυχές του δέρματος ή οι γραμμές των ρούχων (π.χ. εκεί που μπαίνει η ζώνη) ώστε ο σάκος να εφαρμόζει τέλεια.
Η επέμβαση πραγματοποιείται λαπαροσκοπικά, μέσα από μικρές τρύπες με τη χρήση κάμερας. Η ανάρρωση είναι συνήθως ταχεία.
Αμέσως μετά την επέμβαση το στόμιο θα είναι στην αρχή πρησμένο και κόκκινο. Αυτό είναι φυσιολογικό και το πρήξιμο υποχωρεί μετά από 6 – 8 εβδομάδες. Το στόμιο δεν έχει νευρικές απολήξεις, οπότε δεν πονάει όταν το αγγίζετε.
Η προσαρμογή στη ζωή με κολοστομία είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, υπομονή και σωστή ενημέρωση. Παρόλο που στην αρχή μπορεί να φαίνεται βουνό, οι περισσότεροι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι μετά από μερικούς μήνες η φροντίδα της γίνεται μια απλή ρουτίνα.
Διατροφή και Πέψη
Δεν υπάρχει “ειδική δίαιτα”, αλλά το έντερό σας μπορεί να αντιδρά διαφορετικά σε ορισμένες τροφές.
Ο εξοπλισμός και η φροντίδα
Οι σύγχρονοι σάκοι είναι τεχνολογικά εξελιγμένοι, καθώς είναι αδιάβροχοι, έχουν φίλτρα ενεργού άνθρακα για τις οσμές και είναι πολύ διακριτικοί.
Ρούχα και Εμφάνιση
Δεν χρειάζεται να αλλάξετε την γκαρνταρόμπα σας. Οι σάκοι τοποθετούνται επίπεδα πάνω στην κοιλιά και δεν διαγράφονται μέσα από τα περισσότερα ρούχα. Πολλοί χρησιμοποιούν ειδικές ζώνες ή ψηλόμεσα εσώρουχα για επιπλέον στήριξη και ασφάλεια.
Φυσική Δραστηριότητα και Ταξίδια
Μπορείτε να κάνετε σχεδόν τα πάντα (περπάτημα, τρέξιμο, ποδήλατο). Καλό είναι να αποφεύγετε μόνο τα αθλήματα έντονης επαφής (π.χ. πολεμικές τέχνες) χωρίς ειδική προστασία.
Είναι απόλυτα φυσιολογικό να νιώθετε άγχος για το πώς θα σας δουν οι άλλοι ή για το αν θα υπάρξουν “ατυχήματα”.
Κανείς δεν ξέρει ότι φοράτε σάκο, εκτός αν το πείτε εσείς.
Με τα σύγχρονα φίλτρα, δεν υπάρχει καμία οσμή στο περιβάλλον, παρά μόνο κατά την αλλαγή του σάκου (όπως θα συνέβαινε σε μια κανονική επίσκεψη στην τουαλέτα). Υπάρχουν επίσης ειδικά αποσμητικά σε σταγόνες που μπαίνουν μέσα στον σάκο και εξουδετερώνουν κάθε οσμή πριν καν δημιουργηθεί.
Η διαδικασία αλλαγής του σάκου και η περιποίηση του στομίου είναι κάτι που μαθαίνεται γρήγορα με την πρακτική. Στόχος είναι να διατηρηθεί το δέρμα υγιές και η εφαρμογή να είναι αεροστεγής.
Ακολουθεί ένας οδηγός βήμα-βήμα:
Προετοιμασία
Πριν ξεκινήσετε, συγκεντρώστε όλα τα υλικά σας σε ένα καθαρό μέρος (συνήθως στο μπάνιο):
Αφαίρεση του παλιού σάκου
Αδειάστε το περιεχόμενο του σάκου στην τουαλέτα αν χρειάζεται. Ξεκολλήστε προσεκτικά τον σάκο από πάνω προς τα κάτω, πιέζοντας ελαφρά το δέρμα προς τα πίσω για να μην τραβηχτεί απότομα.
Υπάρχουν ειδικά σπρέι αφαίρεσης που βοηθούν να ξεκολλήσει το αυτοκόλλητο χωρίς πόνο.
Καθαρισμός του στομίου
Καθαρίστε το στόμιο και το γύρω δέρμα με γάζες βρεγμένες με χλιαρό νερό. Μη χρησιμοποιείτε μωρομάντηλα, οινόπνευμα ή σαπούνια με έλαια, γιατί αφήνουν κατάλοιπα και ο επόμενος σάκος δεν θα κολλάει καλά.
Μην ανησυχήσετε αν δείτε ελάχιστο αίμα πάνω στο στόμιο καθώς το σκουπίζετε, είναι πολύ πλούσιο σε αγγεία και είναι φυσιολογικό.
Στεγνώστε πολύ καλά το δέρμα ταμποναριστά. Ο σάκος κολλάει μόνο σε εντελώς στεγνό δέρμα.
Μέτρηση και Κόψιμο
Το στόμιο αλλάζει μέγεθος τις πρώτες εβδομάδες μετά το χειρουργείο:
Εφαρμογή του νέου σάκου
Επικοινωνήστε με τον εξειδικευμένο νοσηλευτή ή τον γιατρό σας αν παρατηρήσετε πως:
